Ecotoerisme projects
Bij Madafocus geloven we dat toerisme een positieve impact kan hebben. Onze ecotoerismeprojecten helpen de natuur van Madagaskar te beschermen en lokale gemeenschappen te ondersteunen.
Het Anja Community Reserve
Een Ecotoeristisch succesverhaal
Tijdens ons verblijf na de lockdown in de Betsileo Country Lodge nam ik de gelegenheid om opnieuw het nabijgelegen Park d’Anja te bezoeken. Ik wilde weten of dit zeer succesvolle en internationaal erkende ecotoerisme project te lijden had gehad onder de pandemie.
Hoe gaat het met de grootste kolonie ringstaartmaki’s van Madagaskar die in dit natuurreservaat leven? En hoe is het gesteld met de gidsen van het park, met wie we al zoveel jaren prettig samenwerken? Wat is de staat van de wandelpaden? Zijn die onderhouden gebleven? Ik belde Victor, geboren en getogen binnen de Anja gemeenschap en al vele jaren gids in het gebied.
Het Anja Community Reserve is een privéreservaat aan de rand van de Centrale Hooglanden van Madagaskar. Het ligt twaalf kilometer ten zuidwesten van Ambalavao, vlak bij Route Nationale 7.
Het gebied waar het reservaat zich bevindt, werd vroeger gebruikt voor de teelt van maïs, waardoor elk jaar grote delen van het bos werden gekapt. Op initiatief van de Betsileo bevolking, samen met het UNDP (United Nations Development Program), werd in 2001 de vereniging Anja Miray opgericht.
De belangrijkste doelstelling van de vereniging zijn het beschermen van de flora en fauna in het gebied en het verbeteren van de leefomstandigheden van de bevolking. Dit gebeurt via inkomsten uit entreegelden voor het park en door het creëren van werkgelegenheid als natuurgids.
Dankzij de ligging heeft het reservaat een rijke biodiversiteit. De subtropische bossen reiken tot aan de voet van een berghelling en het terrein is bezaaid met grote rotsblokken. In de bergwand bevinden zich verschillende grotten die gebruikt worden door uilen en vleermuizen als rustplaats.
Het reservaat staat bekend om de honderden ringstaartmaki’s die er leven en zo gewend zijn geraakt aan bezoekers dat ze van dichtbij geobserveerd kunnen worden. Ze leven zowel in de bossen als tussen de rotsen en hebben een dikkere vacht dan soortgenoten die in de drogere delen van het eiland leven.
Victor nam me mee op een uitgebreide verkenning van het park. We controleerden het meer, dat door het huidige seizoen volledig was opgedroogd. We bezochten twee grote groepen ringstaartmaki’s die veel pasgeborenen lieten zien, waaronder meerdere tweelingen. We testten de wandelpaden en probeerden de klimroutes over de rotsen.
Alles wat ik zag, oogde goed. Ondanks het ontbreken van betalende bezoekers werd hier nog steeds gewerkt. Victor haalde me echter uit mijn droom: “Het klopt, we blijven hier werken, we onderhouden het gebied en het park zelf doet het heel goed. Er valt niets te klagen.”
“Maar er is ook veel ellende,” vervolgde Victor. “Niet alleen door de pandemie, maar ook door de grote droogte die ermee gepaard gaat. De mensen hier hebben het moeilijk.” Toen ik dat hoorde besloot ik dat ook de gemeenschap van gidsen van dit prachtige park zouden moeten meegenieten van de donaties uit onze GoFundMe campagne, waarmee we in 2021 de families van onze tijdelijk werkloze chauffeurs en gidsen hebben ondersteund. Hulp en steun zijn hier absoluut nodig.
Hoe gaat het met de grootste kolonie ringstaartmaki’s van Madagaskar die in dit natuurreservaat leven? En hoe is het gesteld met de gidsen van het park, met wie we al zoveel jaren prettig samenwerken? Wat is de staat van de wandelpaden? Zijn die onderhouden gebleven? Ik belde Victor, geboren en getogen binnen de Anja gemeenschap en al vele jaren gids in het gebied.
Het Anja Community Reserve is een privéreservaat aan de rand van de Centrale Hooglanden van Madagaskar. Het ligt twaalf kilometer ten zuidwesten van Ambalavao, vlak bij Route Nationale 7.
Het gebied waar het reservaat zich bevindt, werd vroeger gebruikt voor de teelt van maïs, waardoor elk jaar grote delen van het bos werden gekapt. Op initiatief van de Betsileo bevolking, samen met het UNDP (United Nations Development Program), werd in 2001 de vereniging Anja Miray opgericht.
De belangrijkste doelstelling van de vereniging zijn het beschermen van de flora en fauna in het gebied en het verbeteren van de leefomstandigheden van de bevolking. Dit gebeurt via inkomsten uit entreegelden voor het park en door het creëren van werkgelegenheid als natuurgids.
Dankzij de ligging heeft het reservaat een rijke biodiversiteit. De subtropische bossen reiken tot aan de voet van een berghelling en het terrein is bezaaid met grote rotsblokken. In de bergwand bevinden zich verschillende grotten die gebruikt worden door uilen en vleermuizen als rustplaats.
Het reservaat staat bekend om de honderden ringstaartmaki’s die er leven en zo gewend zijn geraakt aan bezoekers dat ze van dichtbij geobserveerd kunnen worden. Ze leven zowel in de bossen als tussen de rotsen en hebben een dikkere vacht dan soortgenoten die in de drogere delen van het eiland leven.
Victor nam me mee op een uitgebreide verkenning van het park. We controleerden het meer, dat door het huidige seizoen volledig was opgedroogd. We bezochten twee grote groepen ringstaartmaki’s die veel pasgeborenen lieten zien, waaronder meerdere tweelingen. We testten de wandelpaden en probeerden de klimroutes over de rotsen.
Alles wat ik zag, oogde goed. Ondanks het ontbreken van betalende bezoekers werd hier nog steeds gewerkt. Victor haalde me echter uit mijn droom: “Het klopt, we blijven hier werken, we onderhouden het gebied en het park zelf doet het heel goed. Er valt niets te klagen.”
“Maar er is ook veel ellende,” vervolgde Victor. “Niet alleen door de pandemie, maar ook door de grote droogte die ermee gepaard gaat. De mensen hier hebben het moeilijk.” Toen ik dat hoorde besloot ik dat ook de gemeenschap van gidsen van dit prachtige park zouden moeten meegenieten van de donaties uit onze GoFundMe campagne, waarmee we in 2021 de families van onze tijdelijk werkloze chauffeurs en gidsen hebben ondersteund. Hulp en steun zijn hier absoluut nodig.
Vohimana Reserve
Een samenwerking van vijf dorpen
Naast nationale parken en natuurreservaten, die beheerd worden door overheidsinstanties, bestaan er in Madagaskar ook andere ecologische gebieden die beschermd zijn. Sommige daarvan zijn particuliere initiatieven, zoals het bekende Berenty reservaat bij Tôlanaro. Andere worden beheerd door NGO’s of door lokale plattelandsgemeenschappen.
Door de aanwezigheid van dorpen, landbouwzones en wegen, maar ook natuurlijke grenzen zoals kliffen en rivieren, zijn beschermde natuurgebieden vaak sterk versnipperd. In de meeste gevallen beheert de nationale overheid het grootste deel van een ecosysteem, terwijl kleinere delen worden toegewezen aan NGO’s of dorpsgemeenschappen.
In het geval van een NGO kopen zij een gebied vaak op, zodat ze het kunnen beschermen en een win-winsituatie kunnen creëren voor mens en natuur. Wanneer een dorpsgemeenschap geïnteresseerd is in het beschermen van een gebied en het te ontwikkelen als toeristische bestemming, kunnen zij hiervoor een aanvraag indienen bij de nationale overheid.
Na mijn bezoek aan Mantadia National Park bezocht ik twee van deze kleinere beschermde gebieden die samen met Mantadia en Analamazaotra het regenwoud ecosysteem van Andasibe vormen. Ik verkende een project dat beheerd wordt door een dorpsgemeenschap, het V.O.I.M.M.A Community Reserve, en een gebied dat onder beheer staat van een NGO: het Vohimana Reserve.
Samen met Herman, een van onze gidsen in het Andasibe gebied, vertrok ik om het Vohimana Reserve te bezoeken, ongeveer vijftien kilometer oostelijker. Na het parkeren van de auto bracht een wandeling van 45 minuten, deels langs een treinspoor, ons naar Relais du Naturaliste, een toeristische infrastructuur die prachtig geïntegreerd is in de omgeving. Hier registreerden we ons en kregen we een gids die ons mee het reservaat innam.
Het Vohimana Forest is een waar paradijs voor bezoekers die zowel de natuurlijke rijkdom als de rustige sfeer van het gebied willen ervaren. Onze gids leidde ons een ongerept oerbos in waar oorspronkelijke plantensoorten en talrijke makisoorten leven, waaronder enkele die met uitsterven bedreigd zijn.
Een van de meest bedreigde soorten is de Indri, de grootste van alle levende maki’s, die je hier bijna altijd te zien krijgt. Hun luide, klaaglijke roep en hun opmerkelijke behendigheid waarmee ze, ondanks hun gewicht, van tak naar tak bewegen, maken elke ontmoeting met deze dieren onvergetelijk.
Het Vohimana project is een samenwerking van vijf dorpen met ongeveer duizend inwoners, georganiseerd in groepen zoals dragers, ambachtslieden, gidsen en boeren. Zij organiseren verschillende activiteiten voor bezoekers, waaronder vissen, landbouw, vlechtwerk van palmbladeren en natuurbeleving. Daarnaast kun je er de essentiële oliën distilleerderij bezoekers, de plantenkwekerij, de biologische groentetuin en de medicinale tuin.
De uitgebreidheid van dit project zorgt niet alleen voor voortdurende economische activiteiten voor de bevolking, maar biedt vooral een alternatief voor zwerflandbouw.
Door de aanwezigheid van dorpen, landbouwzones en wegen, maar ook natuurlijke grenzen zoals kliffen en rivieren, zijn beschermde natuurgebieden vaak sterk versnipperd. In de meeste gevallen beheert de nationale overheid het grootste deel van een ecosysteem, terwijl kleinere delen worden toegewezen aan NGO’s of dorpsgemeenschappen.
In het geval van een NGO kopen zij een gebied vaak op, zodat ze het kunnen beschermen en een win-winsituatie kunnen creëren voor mens en natuur. Wanneer een dorpsgemeenschap geïnteresseerd is in het beschermen van een gebied en het te ontwikkelen als toeristische bestemming, kunnen zij hiervoor een aanvraag indienen bij de nationale overheid.
Na mijn bezoek aan Mantadia National Park bezocht ik twee van deze kleinere beschermde gebieden die samen met Mantadia en Analamazaotra het regenwoud ecosysteem van Andasibe vormen. Ik verkende een project dat beheerd wordt door een dorpsgemeenschap, het V.O.I.M.M.A Community Reserve, en een gebied dat onder beheer staat van een NGO: het Vohimana Reserve.
Samen met Herman, een van onze gidsen in het Andasibe gebied, vertrok ik om het Vohimana Reserve te bezoeken, ongeveer vijftien kilometer oostelijker. Na het parkeren van de auto bracht een wandeling van 45 minuten, deels langs een treinspoor, ons naar Relais du Naturaliste, een toeristische infrastructuur die prachtig geïntegreerd is in de omgeving. Hier registreerden we ons en kregen we een gids die ons mee het reservaat innam.
Het Vohimana Forest is een waar paradijs voor bezoekers die zowel de natuurlijke rijkdom als de rustige sfeer van het gebied willen ervaren. Onze gids leidde ons een ongerept oerbos in waar oorspronkelijke plantensoorten en talrijke makisoorten leven, waaronder enkele die met uitsterven bedreigd zijn.
Een van de meest bedreigde soorten is de Indri, de grootste van alle levende maki’s, die je hier bijna altijd te zien krijgt. Hun luide, klaaglijke roep en hun opmerkelijke behendigheid waarmee ze, ondanks hun gewicht, van tak naar tak bewegen, maken elke ontmoeting met deze dieren onvergetelijk.
Het Vohimana project is een samenwerking van vijf dorpen met ongeveer duizend inwoners, georganiseerd in groepen zoals dragers, ambachtslieden, gidsen en boeren. Zij organiseren verschillende activiteiten voor bezoekers, waaronder vissen, landbouw, vlechtwerk van palmbladeren en natuurbeleving. Daarnaast kun je er de essentiële oliën distilleerderij bezoekers, de plantenkwekerij, de biologische groentetuin en de medicinale tuin.
De uitgebreidheid van dit project zorgt niet alleen voor voortdurende economische activiteiten voor de bevolking, maar biedt vooral een alternatief voor zwerflandbouw.
V.O.I.M.M.A. Community Reserve
Inwoners houden van het bos
Naast nationale parken en natuurreservaten, die beheerd worden door overheidsinstanties, bestaan er in Madagaskar ook andere ecologische gebieden die beschermd zijn. Sommige daarvan zijn particuliere initiatieven, zoals het bekende Berenty reservaat bij Tôlanaro. Andere worden beheerd door NGO’s of door lokale plattelandsgemeenschappen.
Door de aanwezigheid van dorpen, landbouwzones en wegen, maar ook natuurlijke grenzen zoals kliffen en rivieren, zijn beschermde natuurgebieden vaak sterk versnipperd. In de meeste gevallen beheert de nationale overheid het grootste deel van een ecosysteem, terwijl kleinere delen worden toegewezen aan NGO’s of dorpsgemeenschappen.
In het geval van een NGO kopen zij een gebied vaak op, zodat ze het kunnen beschermen en een win-winsituatie kunnen creëren voor mens en natuur. Wanneer een dorpsgemeenschap geïnteresseerd is in het beschermen van een gebied en het te ontwikkelen als toeristische bestemming, kunnen zij hiervoor een aanvraag indienen bij de nationale overheid.
Na mijn bezoek aan Mantadia National Park bezocht ik twee van deze kleinere beschermde gebieden die samen met Mantadia en Analamazaotra het regenwoud ecosysteem van Andasibe vormen. Ik verkende een project dat beheerd wordt door een dorpsgemeenschap, het V.O.I.M.M.A Community Reserve, en een gebied dat onder beheer staat van een NGO: het Vohimana Reserve.
V.O.I.M.M.A staat voor Vondron’olona miaro mitia ala, wat in het Engels wordt vertaald als Local People Love the Forest. Het werd opgericht door de bevolking uit de omgeving als alternatief voor het door de overheid beheerde nationale park. Het heeft niet alleen een recreatief doel, maar het is ook een middel om inwoners bewust te maken van ecotoerisme en natuurbehoud.
Samen met Herman, mijn gids, klommen we een korte trap op naar een goed aangelegd pad van platte stenen. Ik vroeg Herman of we hier ook Indri’s zouden kunnen zien. Hij lachte geheimzinnig en stapte stevig door, waarbij hij ons dwars door het natte bladerdek leidde. Al snel zagen we een Indri hoog in een boom.
We zagen ook een indrukwekkende groene Parsons kameleon, de grootste in het oosten van het eiland. Ik leerde dat het mannetje tot achttien jaar oud wordt, terwijl het vrouwtje slechts vijf tot zes jaar leeft. Zij legt slechts één keer eieren in haar leven, tot wel veertig stuks, die vervolgens twee jaar moeten incuberen.
We liepen richting de rivier en een brug waar Herman wees op een heilige boom aan de overkant, versierd met Malagassische vlaggen en rode linten. Herman legde uit dat de soort van deze boom nog niet was vastgesteld. Hier worden offers gebracht van zebu en kippen, waarbij het bloed in de boomstronk wordt gegoten als offergave.
Naast het feit dat deze kleinere varianten van de bekendere nationale parken vaak rustiger zijn en je daardoor in alle rust van flora en fauna kunt genieten, ondersteun je met een bezoek rechtstreeks de bevolking van het gebied. De bijdrage die je betaalt voor toegang en begeleiding komt direct terecht waar bij nodig is, zonder dat het verdwijnen tussen overheidsinstellingen.
Het is daarom zeker de moeite waard om bij het opstellen van een reisroute te onderzoeken of er dergelijke gebieden in de buurt van grotere parken te vinden zijn.
Door de aanwezigheid van dorpen, landbouwzones en wegen, maar ook natuurlijke grenzen zoals kliffen en rivieren, zijn beschermde natuurgebieden vaak sterk versnipperd. In de meeste gevallen beheert de nationale overheid het grootste deel van een ecosysteem, terwijl kleinere delen worden toegewezen aan NGO’s of dorpsgemeenschappen.
In het geval van een NGO kopen zij een gebied vaak op, zodat ze het kunnen beschermen en een win-winsituatie kunnen creëren voor mens en natuur. Wanneer een dorpsgemeenschap geïnteresseerd is in het beschermen van een gebied en het te ontwikkelen als toeristische bestemming, kunnen zij hiervoor een aanvraag indienen bij de nationale overheid.
Na mijn bezoek aan Mantadia National Park bezocht ik twee van deze kleinere beschermde gebieden die samen met Mantadia en Analamazaotra het regenwoud ecosysteem van Andasibe vormen. Ik verkende een project dat beheerd wordt door een dorpsgemeenschap, het V.O.I.M.M.A Community Reserve, en een gebied dat onder beheer staat van een NGO: het Vohimana Reserve.
V.O.I.M.M.A staat voor Vondron’olona miaro mitia ala, wat in het Engels wordt vertaald als Local People Love the Forest. Het werd opgericht door de bevolking uit de omgeving als alternatief voor het door de overheid beheerde nationale park. Het heeft niet alleen een recreatief doel, maar het is ook een middel om inwoners bewust te maken van ecotoerisme en natuurbehoud.
Samen met Herman, mijn gids, klommen we een korte trap op naar een goed aangelegd pad van platte stenen. Ik vroeg Herman of we hier ook Indri’s zouden kunnen zien. Hij lachte geheimzinnig en stapte stevig door, waarbij hij ons dwars door het natte bladerdek leidde. Al snel zagen we een Indri hoog in een boom.
We zagen ook een indrukwekkende groene Parsons kameleon, de grootste in het oosten van het eiland. Ik leerde dat het mannetje tot achttien jaar oud wordt, terwijl het vrouwtje slechts vijf tot zes jaar leeft. Zij legt slechts één keer eieren in haar leven, tot wel veertig stuks, die vervolgens twee jaar moeten incuberen.
We liepen richting de rivier en een brug waar Herman wees op een heilige boom aan de overkant, versierd met Malagassische vlaggen en rode linten. Herman legde uit dat de soort van deze boom nog niet was vastgesteld. Hier worden offers gebracht van zebu en kippen, waarbij het bloed in de boomstronk wordt gegoten als offergave.
Naast het feit dat deze kleinere varianten van de bekendere nationale parken vaak rustiger zijn en je daardoor in alle rust van flora en fauna kunt genieten, ondersteun je met een bezoek rechtstreeks de bevolking van het gebied. De bijdrage die je betaalt voor toegang en begeleiding komt direct terecht waar bij nodig is, zonder dat het verdwijnen tussen overheidsinstellingen.
Het is daarom zeker de moeite waard om bij het opstellen van een reisroute te onderzoeken of er dergelijke gebieden in de buurt van grotere parken te vinden zijn.
